ALEVİ SÜNNİ BÜTÜNLEŞMESİNİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER: TARİHSEL YANLIŞ ALGILAMALAR*

Eşref DOĞAN, Hasan ÇELİK
2.062 1.212

Öz


Bu makalemizde; Alevi – Sünni ayrımının tarihsel ayrılık noktaları irdelenecektir.
Siyasi çekişmelerin, inançsal bir ayrılık ve çoğu zamanda mezhepsel bir farkındalık
oluşturulacak şekilde işlenmesinin tarihsel hataları mercek altına alınacaktır. İki Türk
hükümdarı olan Yavuz Sultan Selim Han ve Şah İsmail›in “cihan hâkimiyetini” elde
etme çabaları neticesinde, inançların mezhepsel ayrılıklar olarak işlenmesi süreçleri bir
boyutuyla açıklanacaktır. 1514’te ki kırılma noktasından hareketle tarihsel yanılgıları,
yanlışları ve böylece Alevi-Sünni bütünleşmesinin önündeki engelleri tartışacağız. Yavuz
Sultan Selim ile başlayan kırılmanın, çağımız Türkiye’sindeki etkileri, sosyal ve siyasi
huzursuzluklarla dolu son kırk yılı ve bugünü mercek altına alıp kısmen de olsa çözüm
önerileri üzerinde duracağız.
Siyasi alandaki mücadelenin, mezhepsel ayrılıklara dönüşmesi için verilmiş olan
ve günümüzde de yansımalarını görebildiğimiz şeyhülislam fetvalarını ve bu
fetvalar neticesinde yaşanan acılara bir nebzede olsa değinilecektir. Alevilerin,
tarihsel hafızalarında yer alan birçok acının, siyasi otoriteler tarafından “bilinçsizce”
hatırlatılması çabalarının örnekleri siz araştırmacıların eleştirisine sunulacaktır.
Makalenin son aşamasında da Alevi – Sünni bütünleşmesinin sağlanabilmesi için
devlet ve halk tarafından atılması gereken adımlar açıklanacaktır. Böylece tarihsel
hatalarla yoğrulmaya çalışılan ve ülkemizde oluşmaya başlayan “toplumsal birliktelik
kültürünün” önündeki en büyük engel olarak duran Alevi - Sünni ayrımı, tarihin tozlu
raflarına gönderilecektir. Alevi - Sünni ayrımı, Alevi - Sünni bütünleşmesine dönüşebilecek
ve “birlikte yaşama kültürü” gelecek kuşaklara miras olarak bırakılabilecektir.


Anahtar kelimeler


Alevi, Bektaşi, Sünni, Kültür, Bütünleşme

Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.17218/husbed.15009

Referanslar


ALTINOK, Baki Yaşa (2001). “Ehl-i Beyt ve Türkler”, Ankara: Gazi Üniversitesi

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, S.18, ss.205-213.

AKIN, Ali (2010). Hurafeler ve Gerçekler, İstanbul: Bayrak Yayınları.

BOZÇALI, Mahmut (2006). Alevi Bektaşi Nefeslerinde Dini Muhteva, İstanbul:

Horasan Yayınları.

CANPOLAT, Cemal (2012). Osmanlı Belgelerinde Aleviler Hakkında İdam ve Sürgün

Fermanları, İstanbul: Markiz Yayınları.

ÇETİNKAYA, Nihat (2004). Kızılbaş Türkler, İstanbul: Kum Saati Yayınları.

DEDEKARGINOĞLU, Hüseyin (2012). Dede Gargın Süreğinde Cem, Ankara: Yurt

Kitap Yayıncılık, 2. baskı.

GENÇ, Süleyman (2009). “Halife Seçiminde Hz. Ali’nin Tutum ve Tavrı”,

İzmir: Hz. Ali Sempozyumu Bildirileri Kitabı, D.E.Ü İlahiyat Fakültesi ve Tibyan

Yayıncılık.

GÖLPINARLI, Abdulbaki Haz. (----). Nehc’ül Belaga, İstanbul: Der Yayınları.

SEZGİN, Abdülkadir (1997). “Osmanlıdan Günümüze Alevilik” adlı konferans,

Sivas: Atatürk Kültür Merkezi.

ŞENER, Cemal (2006). Osmanlı’da Toplumsal Düzen, İstanbul: Etik Yayınları.

HAMMER (…). Büyük Osmanlı Tarihi, cilt:3.

KOCADAĞ, Burhan (1997). Doğu’da Aşiretler, Kürtler ve Aleviler, İstanbul: Can

Yayınları, 2.baskı.

KORKMAZ, Esat (2005). Alevilik ve Bektaşilik Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Anahtar

Kitap Yayınları, 4. baskı.

ÖZ, Baki (1995a). Alevilikle İlgili Osmanlı Belgeleri, İstanbul: Can Yayınları.

-----------, Baki (2008b). Alevilik Nedir, İstanbul: Der Yayınları, 5. basım.

ŞAHİN, Teoman (1995). Alevilere Söylenen Yalanlar, Ankara: Armağan Kitap ve

Yayıncılık.

UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı (1988). Osmanlı Devleti Teşkilâtında Kapukulu

Ocakları, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, Cilt 1.

YAMAN, Ali (2003a). Anadolu Alevilerinde Otoritenin El Değiştirmesi, Bilgi

Toplumunda Alevilik, Almanya: Haz. İbrahim Bahadır, Bielefeld Alevi Kültür

Merkezi Yayınları.

-----------, Ali (2012b). Alevilik ve Kızılbaşlık Tarihi, İstanbul: Nokta Kitap Yayınları,

baskı.

ZELYUT, Rıza (2013a). Dersim İsyanları ve Seyit Rıza Gerçeği, Ankara: Kripto

Yayıncılık, 14. baskı.

-----------, Rıza (2013b). Türk Aleviliği (Anadolu Aleviliğinin Kültürel Kökeni), Ankara:

Kripto Yayıncılık, 9. baskı.